Kafamda Kentsel Dönüşümler 2

Önceki yazımı 6 Şubat depremlerinden 3 gün önce sonlandırıp iletmiştim. Bir kere daha hayatlarını kaybedenlerimize Allah'tan rahmet, kalanlarına, yaralılarımıza sabır ve acil şifalar diliyorum.

Geçen yazıda Kentsel Dönüşüm adına yapılanların bir kenti mi dönüştürdüğünü yoksa binaları/yapıları mı dönüştürdüğünü tartışmaya açmıştım. Aldığım dönüşlere baktığımda, kentsel dönüşümün eski binanın yıkılıp yeni bir bina yapılarak, dairelerin küçülmeden yenilenmesi süreci olarak genele yerleştiğini rahatlıkla söyleyebilirim. Sektör paydaşlarıyla da yapılan sohbetlerde de durum farklı değil. Açıktan bir şikayetçi olma durumu da mevcut. Aslında riskli yapıların yenilenmesi sürecinde olduğumuz ve kent ölçeğinde dönüştürme noktasında henüz emekleme aşamasında bulunduğumuz hususunda hemen herkes aynı düşüncede. Zira sohbeti biraz derinleştirdiğinizde, binadan sonra konu hemen semt parkı ihtiyacına, ulaşıma, gürültüye, kaldırım işgallerine, yük/mal kamyonlarının günün her saati sokaklarda olmasına geliyor. 

Önceki yazıda alıntıladığım Kentsel Dönüşüm için bir tanım vardı: “Proje alanlarının gelecekte üstleneceği kentsel roller doğrultusunda, sağlıklı, güvenli ve modern yapılarla, kentsel mekan standartlarında yaşam alanları oluşturulmasıdır.”

Kentsel mekan standartları denmiş. Nedir bu standartlar? Uluslararası standartlar var mıdır? Olabilir mi? X şehri için getireceğiniz standart Y şehri için uygun olabilir mi? Anayasa gibi belirli asgari müşterek getirmek ve sonrasında yönetmeliklerle düzenlenmek mümkün mü ? Yoksa halihazırda böyle bir düzenimiz (kağıt üzerinde) mevcut da bizler genellikle yandan mı dolaşıyoruz? 

Günlük hayatta farkında olmadan uyduğumuz standartlar var tabii. Mesela yapı çekme mesafeleri bir kentsel standarttır bence. Konut yapılarının altlarında ticarethane yapılmayacak demek, bir standart getirmektir. Bu kentsel standart ifadesini sevdim. Sanki yasa üstü, yaşamın ruhunu fiili düzenlemenin içerisine işleyen, kanunun soğuk yüzünü ısıtan, insana daha sıcak gelen bir ifade. Belirli bir ölçeğe kadar daha geniş kesimlerce gönülden kabul görebilecek bir yönlendirme, kural. Kanun emrediyor demekten ziyade, şehrin standardı bunu gerektiriyor demek kulağa daha hoş, çağdaş ya da sevimli gelmiyor mu? 

Türk Dil Kurumu Fransızca standart kelimesi için “Belli bir tipe göre yapılmış veya ayrılmış, ölçün, ölçünlü, tek biçim.”, “Belirli ölçülere, yasaya, kullanıma uygun olan, ölçün, ölçünlü.” demiş. 

Kentsel dönüşümde yapılacakları tek biçime sıkıştırmak doğru da mümkün de olmayabilir. Yerine göre farklı uygulamalar getirilmesi gerekliyse de, işin özünde ne yapılmak istendiği bir standarda getirilirse ve bu standarda tüm vatandaşlar gönülden uyarsa, uymayanı ikna ederse, ayıplarsa, ayıplananların yüzleri kızarırsa kentsel dönüşüm başarılı olur. Bunun ötesinde kalırsak, ancak kent içinde özel proje alanlarında dönüşüm görürüz. Ada bazında dönüşümler de birbirleriyle etkileşimli olur, ilk adada yapılacaklar esnasında bir sonraki adanın bu yeni vaziyetten nasıl etkileneceği gözetilirse kent olumlu dönüşmeye başlar (Yineliyorum, şehir plancısı değilim. Haddimi aşmadan, gayrimenkul ve inşaat işlerinde 10 yıldan fazla zamandır kafa yoran ve emek veren birisi olarak yazıyorum).