DEĞER Mİ?

Küçükken birbirimize sorardık “Değere değmez, değmeze değer” diye…Bilmecelerde cevabı hep uzaklarda ararız…Halbuki çok yakında, göz önündedir çoğu zaman. Soruyu soranın yüzüne baksak cevabı vereceğiz. Cevabı çok kolay: DUDAK😊

Ersun yeni yıla bir tuhaf girmiş demeyin lütfen. Konumuz yine vergi, hem de gayrimenkul vergisi… En değerlisi ile başlayayım yıla dedim…Değerli Konut Vergisinden bahsediyorum. Ve, başlıktaki soru da doğrudan bu vergi ile alakalı. Gerçekten değer mi bu vergiye, bu vergi için verilen emeğe, yapılan hazırlığa, harcanan zamana, yapılan tartışmalara…? Değer mi?

Bu sorunun cevabı da çok kolay… Maliyenin yüzüne bakınca anlamak mümkün aynı dudak sorusunda olduğu gibi. Maliye'nin internet sayfasında Merkezi Bütçe Gelirleri Tablosuna bakınca sorunun cevabı çıkıyor ortaya…Cevap net: Kesinlikle değmez….

2019 yılında girdi hayatımıza Değerli Konut Vergisi. Öyle bir vergiydi ki, ilk çıktığında vergiyi ödemek için verginin üzerinden hesaplandığı konutu sattırıyordu neredeyse! Çok yazıldı çizildi, itiraz edildi ve sonuçta o şekliyle uygulanamayacağı anlaşılınca tümden vazgeçileceğine bambaşka bir hale sokuldu, mevcut hükümlere getirildi ve ilk uygulaması 2021 yılında yapılarak günümüze geldi. Bu vergi ile, ilk başta planlanan, heveslenilen vergi gelirleri kelimenin tam anlamıyla kuşa döndü ve bugün geldiğimiz noktada bu yazının başlığındaki soruyu sordurur oldu…

Nerem Doğru ki? 

Bu yazı sanki gereksiz bir yöne doğru gidiyor…😊Çocuk eğlencesi bir bilmece ile başladık şimdi de ara başlık “deve hikayesine” döndü… Deveye “Boynun neden eğri demişler nerem doğru ki demiş” misali… Ama bu vergi ile ilgili o kadar eleştirilecek yön var ki neresinin doğru olduğunu bulmak çok zor.

Değerli Konut Vergisi, adında geçtiği gibi ayrı bir vergi ama kendine özel bir yasası yok maalesef. Mevcut Emlak Vergisi Yasasının içine bir bölüm olarak koyuldu. Ama Değerli konut vergisinin temelinin emlak, kendisinin de bir servet vergisi olması dışında içinde yer aldığı yasaya bir türlü benzetemiyorum. Neden mi? Sayayım 3 başlık hemen:

1. Emlak Vergisi bir yerel yönetim vergisidir. Toplanan vergi ilgili gayrimenkulün bulunduğu yer belediyesine gider. Değerli Konut Vergisi ise bir genel bütçe vergisidir. Toplanan vergi belediyeye değil doğrudan genel bütçeye gider.
2. Emlak Vergisi için beyanname verilmez. Her yıl başında (Ocak ayının 1. Günü itibariyle otomatik olarak tahakkuk eder), Buna karşılık Değerli Konut Vergisi beyannameli bir vergidir. Beyanname vermek gerekir. Beyanname vermemek, vergiyi zamanında tahakkuk ettirmemek demek olur ve bu da vergi ziyaı suçunu doğurur.
3. Emlak vergisi sabit oranlı bir vergidir. Değerli konut Vergisi ise artan oranlı bir vergi tarifesi ile hesaplanıyor…

Yukarıda saydığım üç ana konu bu iki verginin birbirinden ayrı yasalaşması gereken ayrı vergiler olduğunun göstergesi ama biz maalesef aynı yasa içinde çözmeye çalışıyoruz. Yani eğer sorarsanız, devenin hikayesi buradan geldi aklıma.

Gerçekten değer mi dersiniz?

Madem kendimce eğlenceli bir yazı yazıyorum oradan devam edeyim: Size aşağıdaki şekilde bir tablo sunsam ve bu tablodaki en küçük yüzdeleri işaret etmenizi istesem kuşkusuz aşağıda renkli olarak işaretlediğim satırı seçersiniz değil mi?

Bu yukarıdaki tablo yüzdesel büyüklükleri gösterdiğine göre işaretli satırdaki yüzdeler sırasıyla yüzbinde 22, yüzbinde 20, yüzbinde 19 ve yüzbinde 16 olarak okunuyor. Yani küçük, küçücük yüzdeler bunlar… Yok gibi. O satırdaki yüzdelerden sonra en düşük yüzde yer alan kutucuk onbinde 3 ile tablonun sağ alt köşesinde yer alıyor…Mavi işaretli satırla bunun narasında bile dağlar kadar fark var yani

Şimdi gelin bu tablonun başlıklarını dolduralım ve neden bahsettiğimizi görelim birlikte:

Kaynak: Hazine ve Maliye Bakanlığı

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın istatistiklerinden hazırladığım ve Vergi Gelir Tahakkuklarının toplam vergi gelirlerine oranlarını gösteren yukarıdaki tablo özetle diyor ki;

Toplam Genel Bütçe gelirleri içinde yer alan vergilerin 2021'de yaklaşık %34'ü Gelir ve Kurumlar Vergisinden,%40'ı KDV'den ( Dahilde ve İthalde), %1.7'si genel bütçeye dahil olan servet vergilerinden ( Motorlu Taşıtlar vergisi, Veraset ve İntikal Vergisi ve Değerli Konut Vergisi ) ve bakiye kısmı da (%23.6'sı) diğer işlem vergilerinden oluşurken 2024 yılında söz konusu dağılım sırasıyla ( yine yaklaşık ) %29.8 ( Gelir ve Kurumlar ), %42 ( KDV ), %1 ( servet vergisi ) ve %27 ( bakiye ) olarak oluşmuş. Bu sınıflama ve oranlar vergi sistemimizin adaleti konusunda bu makaleye sığmayacak derin tartışmalar için bir kenarda dursun biz konumuza dönelim!

Mavi ile işaretlediğim kısım bu yazımızın konusu olan Değerli Konut Vergisi'nin tüm vergiler içindeki oranını gösteriyor…

Mükellef sayısı olarak sanırım 1000 kişinin altında ve vergi gelirinin mutlak değeri olarak da birkaç yüz milyonu geçemiyor maalesef.

O zaman ne gerek var bu vergiye, bu tartışmaya…hatta bu yazıya(!) diye sormadan edemiyor insan. Ve, soruyor o soruyu…DEĞER Mİ?