Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı Gayrimenkul Sektörü Değerlendirmeleri

2025 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı 30 Ekim tarihli Resmi Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlandı. Her alanda kapsamlı değerlendirmeler var ama biz inşaat sektörü, kentsel dönüşüm, şehirleşme ve konut ile ilgili başlıca politika ve tedbirlere odaklanalım…

1. İnşaat Sektörü Politikaları ve Tedbirler:

Amaç: Net sıfır karbon hedefi doğrultusunda yenilebilir kaynakları kullanan, sürdürülebilir ve güvenli çevre oluşturmak, teknoloji kabiliyeti yüksek bir inşaat sektörü oluşturmak ve ülkemizi yurt dışında küresel bir marka haline getirmek temel amaçtır.

Yapısal Reformlar ve Sektör Gelişimi: İnşaat sektörünün yeşil dönüşümü sağlanacaktır. Sektörde sürdürülebilir bir büyümeyi sağlamak için yenilikçi teknolojilerin daha fazla kullanımı teşvik edilecektir. Örneğin, dijitalleşme ve akıllı bina çözümleri gibi gelişmiş inşaat teknolojileri yaygınlaştırılacaktır.

Kaynak Verimliliği: İnşaat malzemelerinin sürdürülebilir ve verimli kullanımına önem verilecek, geri dönüştürülebilir malzemelerin kullanımı desteklenecektir.

Çevreye Duyarlı Yapılaşma: Binaların karbon salınımını azaltacak şekilde inşa edilmesi, doğal afetlere dayanıklı olması ve enerji verimliliğinin sağlanması amacıyla standartlar yükseltilecektir.

2. Kentsel Dönüşüm Politikaları ve Tedbirler:

Amaç: Afet tehlikesi altındaki riskli alanlar ile bu alanların dışındaki riskli yapıların sağlıklı ve güvenli bir yaşam alanına dönüştürülmesine yönelik uygulamaları etkinleştirmek ve yaygınlaştırmak temel amaç olarak benimsenmiş. 

Dönüşüm Alanlarının Tespiti: Eski ve riskli yapıların yoğun olduğu alanlar öncelikli dönüşüm bölgeleri olarak belirlenecektir. Bu çerçevede, afet riskine karşı dayanıklı şehirleşme öne çıkarılacaktır. Kentsel dönüşüm strateji belgesi hazırlanması zorunlu hale getirilecektir.

Önceliklendirme ve Bilgilendirme: Kentsel dönüşüm alanlarının önceliklendirilmesine ilişkin analizlerde kullanılmak üzere veri altyapısı geliştirilecektir. Ulusal ölçekte kentsel dönüşüm uygulamalarına ilişkin proje verilerinin izlenebilmesini sağlayacak bilgi sistemi altyapısı geliştirilecektir. İstanbul'da yarısı bizden kentsel dönüşüm kampanyasına devam edilecektir (Kentsel dönüşümün finansmanına ilişkin bir değerlendirmenin olmamasını eksiklik olarak değerlendirmek gerekir).

3. Şehirleşme Politikaları ve Tedbirler:

Amaç: Planlı Kentleşme Stratejisi:Mekânsal planların yapımında afet tehlike ve riskleri ile dirençliliğe yönelik analizlerin yapılmasında kullanılacak veri ve bilgi altyapısı geliştirilecektir. Üç ilde 1/1000 ölçekli afet risk haritası hazırlanacaktır.

Yeşil Alanların Artırılması: Kişi başına düşen yeşil alan miktarının artırılması hedeflenmekte ve şehirlerde park, bahçe gibi alanların artırılması için çeşitli projeler yürütülecektir. Bu kapsamda, 85 milyon m2 alanda millet bahçelerine ilişkin yer seçimi, projelendirme ve yapım çalışmaları yürütülecektir.
Veri Altyapısının Güçlendirilmesi: Kadastro modernizasyonunun tamamlanması amacıyla kadastro güncelleme, iyileştirme, sayısallaştırma süreçleri gerçekleştirilecektir. Kentlerde üç boyutlu şehir ve bina modellerinin üretilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir.

Gayrimenkul Değer Haritalarının Üretilmesi: Gayrimenkul değerinin doğru tespit edilmesi ve değer değişimlerinin sağlıklı takip edilebilmesi için taşınmaz değer haritalarının oluşturulması için teknik altyapı geliştirilecek; mevzuat çalışmaları yapılacaktır. Bu kapsamda Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemine entegre bir gayrimenkul değer bilgi merkezi kurulacaktır (Aslında bu konu uzun zamandır Yıllık Programlar içerisinde yer alıyor ama konu hakkında ilerleme olmadığını söylemek gerekiyor; örneğin 2023 yılı programı, tedbir 264.2).

4. Konut Politikaları ve Tedbirler:

Amaç: Sürdürülebilir kentsel çevre için konut planlaması ve yönetiminin bütüncül olarak ele alınması ve veriye dayalı etkin işleyen konut piyasasında barınma hakkı çerçevesinde başta dar gelirliler olmak üzere herkesin konut ekonomik olarak karşılanabilir, enerji verimli, dirençli, güvenli ve sağlıklı konutlara erişiminin sağlanması temel amaçtır.

Ulaşılabilir Konut Üretimi: Özellikle kentlerdeki barınma sorununa sağlıklı çözümler üretilebilmesi için dar gelirlilere, kadınlara, engellilere ve gençlere yönelik toplu konut uygulamaları yürütülecek olup, Sosyal Konut Projesi kapsamında 100 bin konut üretimi hedeflenmiştir (Hâlbuki konut piyasasında özellikle orta gelir grubunun da erişim sorunu yaşadığı aşikardır. Bu noktada Yıllık Programın sadece alt gelir gruplarına yönelik değil toplumun diğer gelir gruplarına yönelikte hedefler ortaya koyması gerekirdi). 

Konut Arzını Artıcı Faaliyetler: Kira ve konut fiyatlarındaki gelişmeleri de göz önünde bulundurarak, salgın döneminde daralan konut arzı hızla artırılacak, depremin oluşturduğu konut stokundaki kayıpların telafisine yönelik yeni sosyal konut projeleri geliştirilecek ve dar gelirli vatandaşların konuta erişimi kolaylaştırılacaktır. Bu kapsamda 100bin sosyal konuta ilave, İlk Evim İlk Arsa Projesi ile arsa üretimine devam edilecek olup, yaklaşık 103bin hak sahibi için plan onayının tamamlanması sağlanacaktır (Bu noktada da ülke geneli konut arzı ve ihtiyacı düşünüldüğünde düşünülen çözüm önerileri yeterli kalmayacaktır).