Bilişsel Kreativite (Cognitive Creativity)

Her üretim bir biçim meselesi değil,
önce birzihin halimeselesidir.

Aynı koşullar altında, aynı araçlarla, aynı bilgiyle bambaşka işler çıkabiliyor ortaya. Genelde bu fark yetenekte aranıyor.Yanlış yerde. 

Asıl ayrım, zihnin hangi katmanda çalıştığıyla ilgili.

Bilişsel kreatiflik, tepki veren bir zihin hali değil. Daha çok yorumlayan bir hal. Kaçan değil, konumlanan. Savunan değil, çerçeveleyen.

Duygusal dalgalar yükseldiğinde geri çekilmeyen, ilkel refleksler çağrıldığında merkezini kaybetmeyen bir duruş. Sessizce bir adım geride durmak gibi.  Bakışı sabitlemek gibi. Gürültünün içinden işareti seçmek gibi.

Bu halde üretim bir patlama şeklinde gelmez. Daha çok yavaş bir yer değiştirme gibidir. Algı açılır ama dağılmaz. Dikkat kilitlenmez ama kaçar da gitmez. Hafıza yük olmaktan çıkar, bağlama dönüşür.

Öğrenme korkutucu bir şey gibi değil, geçilmesi gereken bir eşik gibi hissedilir. Dil kendini saklamak için değil, olanı düzenlemek için kullanılır. Kararlar aceleyle alınmaz, yerine oturarak alınır.

Problemler düşman gibi durmaz. Daha çok bir kapı gibidir.

Bilişsel kreatiflik rahatlıkla pek ilgilenmez. Ama acıya da bel bağlamaz. Konforun dışına çıkıldığı, ama merkezin dağılmadığı yerde belirir. Ne sürekli huzur ister, ne sürekli kriz. Bir tür dengeli gerilimden hoşlanır.

Ne tam ışık, ne tam karanlık.

Bu yüzden bazı yapılar çökerken, bazıları ayakta kalır. Bazı anlatılar bağırırken, bazıları sessizce yerini alır. Bazı işler hızlanır, bazıları derinleşir.

Aynı anda. Aynı yerde. Farklı zihin hallerinde.

Bilişsel kreatiflik bir beceri gibi durmaz. Ama zamanla öğrenilir. Bir formül gibi anlatılmaz.  Ama bir düzeni vardır. Herkesin erişebileceği bir yer gibidir,  ama orada kalmak ayrı bir meseledir. Çünkü dikkat ister.
Sabır ister. Merkez ister.

Bu bir sanat tanımı değil. Bir yönetim modeli hiç değil. Ama üretimle uğraşan biri okuduğunda, bir yerden tanıdık gelir. Çünkü burada anlatılan şey bir teknik değil, birhal. Bu yazı bir şey öğretmiyor. Bir şey iddia etmiyor. Sadece bir ismi dolaşıma sokuyor.

“BİLİŞSEL KREATİVİTE”, zamanla kendini göstermeye başlıyor.

Devamı var mı?
Elbette, sanırım, keşke…

Ama her şey aynı anda açılmıyor.